Lãnh sự Kim Jae Chon (trái) – cũng là một cựu sinh viên khoa tiếng Việt

(Vietnamtimes)- Năm 2017 là năm cột mốc trong quan hệ Việt Nam và Hàn Quốc khi hai nước kỷ niệm 25 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Nhưng đối với những cựu sinh viên khoa tiếng Việt hay ngành Việt Nam học của Đại học Ngoại ngữ Hàn Quốc thì đây là một dấu ấn quan trọng hơn: Đó là dịp kỷ niệm 50 năm thành lập khoa tiếng Việt và họ là những nhân chứng sống cho quá trình thiết lập và phát triển bang giao của hai nước.

Họ có thể là một nhà ngoại giao uy tín, một giảng viên lâu năm, một doanh nhân thành đạt, một nhà tư vấn có tiếng hay đơn giản chỉ là một sinh viên vừa tốt nghiệp đến Việt Nam tìm kiếm cơ hội. Từ khắp nơi trên thế giới, họ tụ hội về TP.HCM để kỷ niệm 50 năm thành lập khoa tiếng Việt đầu tiên ở Hàn Quốc trong buổi gặp mặt ấm cúng và ý nghĩa.

Lá thư trao đổi giữa cô Ono Tomoko – sinh viên khoa tiếng Việt, Đại học Ngoại ngữ Tokyo – và ông Kim Jae Chon, lúc đó là sinh viên khoa tiếng Việt, Đại học Ngoại ngữ Hàn Quốc. – Ảnh: KJC

Khó khăn của giai đoạn ảm đạm

Lãnh sự Kim Jae Chon – cũng là một cựu sinh viên khoa tiếng Việt – nhớ lại: “Tháng 3/1967, khoa tiếng Việt tại Đại học Ngoại ngữ Hàn Quốc thành lập để phục vụ cho nhu cầu xã hội lúc đó – thời kỳ chiến tranh Việt Nam. Nhưng cuộc chiến kết thúc, quan hệ ngoại giao bị gián đoạn. Đó là thời kỳ ảm đạm của quan hệ hai bên. Có lúc, quan điểm xóa hẳn khoa tiếng Việt thắng thế”.

Đó là những ngày buồn tủi của sinh viên học khoa tiếng Việt. “Sinh viên khoa tiếng Việt luôn cảm thấy xấu hổ, có cảm giác của tội đồ. Ra đường không dám nói mình là sinh viên khoa tiếng Việt, hầu hết đều nói dối mình là sinh viên khoa tiếng Anh hay tiếng Nhật vốn được xã hội Hàn thời đó trọng vọng” – Lãnh sự Kim Jae Chon nói bằng tiếng Việt, giọng hóm hỉnh.

Năm 1986, Việt Nam thực hiện chính sách mở cửa, theo đuổi nền kinh tế thị trường. Khoa tiếng Việt lấy lại vị thế cũng như sự yêu thích của sinh viên và xã hội như ngày đầu mới thành lập. Nhưng việc dạy và học tiếng Việt của giáo chức và sinh viên Hàn Quốc cũng không suôn sẻ.

“Chúng tôi học và làm quen với tiếng Việt thông qua… người Nhật.” – Lãnh sự Kim nói. “Thời điểm đó, Nhật Bản đã thiết lập quan hệ với Việt Nam. Những tờ nhật báo Nhân Dân hiếm hoi được những người bạn Nhật từ Đại học Ngoại ngữ Tokyo và Đại học Ngoại ngữ Osaka gửi tặng là vô cùng quý giá. Chúng tôi học tiếng Việt qua những lá thư với những bạn đồng môn khoa tiếng Việt ở Nhật Bản. Họ như mối liên lạc vô hình giữa chúng tôi và Việt Nam”.

Internet vào thời điểm cuối 1980, đầu 1990 chưa có. Việc đọc thông tin bằng tiếng Việt, nghe và hiểu tiếng Việt do chính người Việt nói được các nhà giáo Hàn Quốc đặt làm ưu tiên hàng đầu. Nhưng ngoài những tờ Nhân Dân và vài người bạn Nhật Bản nói võ vẽ chút ít tiếng Việt thì hầu như… “tuyệt vọng bởi chưa có quan hệ ngoại giao, đại sứ quán không có thì biết tìm ai. Lúc đó cũng chưa có cộng đồng người Việt để nhờ cậy” – lãnh sự Kim kể.

Không đầu hàng, sinh viên khoa tiếng Việt lần mò tìm đến những người Việt đang chờ thanh lọc và đưa định cư sang nước thứ ba. Họ góp tiền mời những người này đến Đại học Ngoại ngữ Hàn Quốc ở Seoul. “Ít tiền thì mỗi tháng một lần, nhiều tiền thì hai tuần một lần. Chúng tôi khao khát được nghe và nói tiếng Việt”. Lãnh sự Kim kể về thời sinh viên như vậy. Ông nói cũng có lúc chưng hửng vì trên lớp thì được nghe và nói giọng miền Bắc, nhưng những người chờ định cư phần lớn lại là người miền Nam.

Lãnh sự Kim Jae Chon (trái) và Đại sứ Việt Nam tại Hàn Quốc Nguyễn Phú Bình trong chuyến đi tiền trạm ở đảo Jeju nhằm chuẩn bị cho chuyến thăm Hàn Quốc đầu tiên của Tổng Bí thư Đỗ Mười vào tháng 5/1995. – Ảnh: KJC

Khởi sắc của khoa tiếng Việt và quan hệ Việt – Hàn

Tháng 12/1992 là cột mốc quan trọng của quan hệ ngoại giao Việt – Hàn và cũng là “thời điểm sinh viên khoa tiếng Việt lên hương” – như lời của Jeon Jong Hoon, sinh viên Lớp 1991, khoa tiếng Việt Đại học Ngoại ngữ Hàn Quốc. Jong Hoon cũng là hội trưởng Hội đồng môn của khoa tại TP.HCM.

Ông Kim Jae Chon thi vào ngạch công chức Bộ Ngoại giao Hàn Quốc. Không có viên chức nào ở Bộ Ngoại giao Hàn Quốc đủ trình độ để kiểm tra khả năng tiếng Việt của ông Kim, Bộ này đành nhờ phu nhân Đại sứ Nguyễn Phú Bình – đại sứ Việt Nam đầu tiên tại Hàn Quốc. “Lẽ ra, bên Bộ Ngoại giao định nhờ Giáo sư Cho Jae Hyun của tôi. Nhưng để đảm bảo tính khách quan, họ nhờ người bên Đại sứ quán Việt Nam” – lãnh sự Kim kể lại.

Ông Kim Jae Chon thăng tiến trên con đường sự nghiệp của mình. Ông cùng với Đại sứ Nguyễn Phú Bình và các đồng sự ở Bộ Ngoại giao của hai nước tổ chức thành công chuyến đi thăm Hàn Quốc của Tổng Bí thư Đỗ Mười vào tháng 5/1995. Gắn bó với Việt Nam trong suốt 25 năm qua, lãnh sự Kim được UBND TP.HCM và ngành ngoại giao Việt Nam trao tặng các huân chương và kỷ niệm chương. Ông cũng là một trong số hiếm hoi, đếm trên đầu ngón tay các chuyên viên ngoại giao kỳ cựu của Hàn Quốc nói sõi tiếng Việt và am hiểu tình hình kinh tế, chính trị và ngoại giao của hai nước.

Với một hậu bối như Jeon Jong Hoon, thời điểm chọn học tiếng Việt của anh là giai đoạn lịch sử hai nước sang trang. “Lúc này, sinh viên khoa tiếng Việt ra đường có thể vênh mặt rồi, không cúi gầm và nói dối như tội đồ” – Jong Hoon dùng lại từ của “bậc tiền bối” Kim Jae Chon.

Các thế hệ khác nhau của khoa tiếng Việt. – Ảnh: JJH

Cùng nhau hợp sức vì Việt Nam

Jong Hoon đến Sài Gòn lập nghiệp và hiện làm việc trong một công ty của Hoa Kỳ mở văn phòng tại TP.HCM. Trẻ hơn Jong Hoon có Zin – cậu thanh niên mới tốt nghiệp khoa tiếng Việt hơn hai năm, giờ cũng lập nghiệp tại Sài Gòn. Zin nói tiếng Việt giọng miền Nam khá sõi. Cũng như nhiều bạn trẻ Hàn Quốc khác nói sõi tiếng Việt, Zin cũng có kênh YouTube riêng và có khá nhiều bạn trẻ Việt Nam hâm mộ. “Sinh viên khoa tiếng Việt ở Hàn Quốc giờ hot lắm anh” – Zin cười, nói với tôi như vậy.

Đại học Ngoại ngữ Hàn Quốc giờ không là nơi độc quyền dạy và học tiếng Việt. Đại học Ngoại ngữ Busan và Đại học Chongun đã có khoa tiếng Việt riêng. Nhiều trường đại học Hàn Quốc khác cũng có các lớp tiếng Việt. Thế hệ đầu của khoa tiếng Việt trở thành “cây đa cây đề” trong việc giảng dạy tiếng Việt và nghiên cứu về Việt Nam tại Hàn Quốc. Những người trẻ hơn thì chọn Việt Nam làm quê hương thứ hai của mình như Jong Hoon và Zin.

Nhưng dù chọn hay không chọn định cư tại Việt Nam thì đóng góp cho sự phát triển của Việt Nam là cam kết của họ. Trong buổi lễ hội đồng môn khoa tiếng Việt tổ chức tại Lotte Legend Hotel ở TP.HCM, Jong Hoon đã thay mặt mọi người phát biểu:

“Nếu 50 năm qua là nửa thế kỷ chúng ta được hưởng những lợi ích từ Việt Nam, thì tôi mong rằng 50 năm tới sẽ là thời gian chúng ta phục vụ để đền đáp lại cho Việt Nam. Tôi tin rằng chúng ta với tư cách là những chuyên gia tiếng Việt sẽ cùng nhau hợp sức, hợp ý hành động…”

Hồ Nguyên Thảo